Polityka edukacyjna prowadzona przez UNESCO jako globalne dobro publiczne

Marcin Kędzierski

Abstrakt


CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ocena działalności Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) jako organizacji międzynarodowej kreującej globalną politykę edukacyjną.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł ten wykorzystuje koncepcję globalnych dóbr publicznych w celu weryfikacji, w jakim aspekcie polityka edukacyjna może stanowić dobro publiczne w skali międzynarodowej. Autor posługuje się przeglądem literatury oraz analizą danych statystycznych w zakresie rekonstrukcji zmian zachodzących współcześnie w edukacji oraz studium przypadku w zakresie opisu globalnej polityki edukacyjnej prowadzonej przez UNESCO.

PROCES WYWODU: Artykuł złożony jest z czterech części. We wstępie przedstawiony został opis procesów takich jak komodyfikacja, prywatyzacja, globalizacja i cyfryzacja oraz ich wpływ na zmiany zachodzące we współczesnej edukacji. W pierwszej części artykułu opisano proces wyłaniania się globalnego rynku „usług edukacyjnych”. W drugiej wskazano niesprawności tego rynku, które wymagają odpowiedzi na poziomie globalnym. W trzeciej części przedstawiono studium przypadku, w którym przeanalizowano dotychczasowe działania z zakresu edukacji prowadzone przez UNESCO oraz przeprowadzono krytykę współczesnego klasyfikowania edukacji jako dobra publicznego.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że: 1) na skutek procesu komodyfikacji co najmniej od lat 90. XX w. mamy do czynienia z globalnym rynkiem „usług edukacyjnych”, który wraz z liberalizacją handlu w ramach GATS rozszerza się na coraz niższe poziomy kształcenia; 2) prywatyzacja edukacji prowadzi do problemów zarówno z dostępnością do edukacji, jak i jej jakością, co wymaga globalnych odpowiedzi; 3) dotychczasowe działania UNESCO, mające w zamyśle przeciwdziałać zdiagnozowanym niesprawnościom rynku, odznaczały się umiarkowaną skutecznością; 4) edukację należy uznać raczej za globalne dobro wspólne niż dobro publiczne, w przeciwieństwie do globalnej polityki edukacyjnej.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Działania podejmowane przez UNESCO wobec trzech podstawowych wyzwań – poprawy jakości kształcenia, międzynarodowej uznawalności kwalifikacji zawodowych oraz stworzenia zaplecza analitycznego do projektowania globalnej polityki edukacyjnej opartej na dowodach ‒ są skuteczne z wyjątkiem pierwszego, choć najważniejszego z wyzwań, gdzie lepsze rezultaty mogą odnieść standardy wdrażane przez globalne organizacje normalizacyjne (np. ISO). UNESCO powinno z kolei zintensyfikować swoje działania w zakresie regulacji międzynarodowych rankingów instytucji edukacyjnych – mogą one bowiem wprowadzać w błąd kandydatów oraz mieć szkodliwy wpływ na proces tworzenia polityki edukacyjnej, zwłaszcza w państwach rozwijających się i mniej zamożnych państwach rozwiniętych.


Słowa kluczowe


edukacja, globalny rynek usług edukacyjnych, globalne dobra publiczne, UNESCO, polityka edukacyjna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ball, S. i Youdell, D. (2008). Hidden Privatisation in Public Education. Brussels: Education International.

Belfield, C.R. (2008). Review of “ Markets vs. Monopolies in Education. A Global Review of the Evidence”. Boulder and Tempe: Education and the Public Interest Center & Education Policy Research Unit.

Compton, M. (2009). Education: subject to global markets. Education Review, Vol. 21, No. 2.

Coulson, A. (2008). Markets vs. Monopolies in Education A Global Review of the Evidence. Policy Analysis No. 620, CATO Institute.

Edukacja dla wszystkich. Pozyskano z: http://www.unesco.pl/edukacja/edukacja‑dla‑wszystkich (dostęp: 07.02.2017).

Global convention on the recognition of higher education qualification project. Pozyskano z: http://www.unesco.org/new/en/education/themes/strengthening‑education‑systems/

higher‑education/recognition/global-convention-on-the-recognition-of-higher-education-qualification-project/ (dostęp: 07.02.2017).

Jakobi, A. (2009). International Organizations and Lifelong Learning. From Global Agendas to Policy Diffusion. London: Palgrave Macmillan.

Kędzierski, M. (2012). Analiza powstawania i funkcjonowania globalnego reżimu uznawania kwalifikacji i kompetencji zawodowych. W: A. Surdej i J. Brzozowski (red.). Wprowadzenie do problematyki globalnych reżimów regulacyjnych. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Kędzierski, M. (2016). Możliwości wykorzystania kredytów studenckich jako instrumentu finansowania studiów wyższych w Polsce. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie.

Kontowski, D. (2016). Ustawa 2:0 Wizja. Pressje, 45, 48-53.

Konwencja w sprawie zwalczania dyskryminacji w dziedzinie oświaty. Dz. U. 1964 nr 40, poz. 268.

Kościelniak, C. (2016). Multiuniwersytet. Pressje, 45, 43-47.

Kwiek, M. (2017). Prywatyzacja i deprywatyzacja: od ekspansji (1990-2005) do implozji (2006-2024) systemu SW w Polsce. Nauka, 1. MOOC enrolment surpassed 35 million in 2015. Pozyskano z: http://monitor.icef.com/2016/01/mooc-enrolment-surpassed-35-million-in-2015/

(dostęp: 07.02.2017).

Robertson, S. i Komljenovic, J. (2016). Unbundling the university and making higher education markets. W: A. Verger, C. Lubienski i G. Steiner‑Khamsi (red.), World Yearbook of Education 2016: The Global Education Industry. New York: Routledge.

Samuelson, P. (1954). The Pure Theory of Public Expenditure. The Review of Economics and Statistics, Vol. 36, No. 4.

The state of international student mobility in 2015. Pozyskano z: http://monitor.icef.com/2015/11/the-state-of-international-student-mobility-in-2015/ (dostęp: 07.02.2017).

UNESCO. (1972). Learning to be. The world of education today and tomorrow. Pozyskano z: http://unesdoc.unesco.org/images/0000/000018/001801e.pdf (dostęp: 07.02.2017).

UNESCO. (1990). Meeting Basic Learning Needs: A Vision for the 1990s. Pozyskano z http://www.unesco.pl/edukacja/edukacja-dla-wszystkich/ (dostęp: 07.02.2017).

UNESCO. (1996). Learning: The treasure within. Paris.

UNESCO. (2015). Rethinking Education. Towards a global common good?. Paris.

Verger, A., Lubienski, C. i Steiner‑Khamsi, G. (2016). The Emergenceand Structuring of the Global Education Industry: Towards an Analytical Framework. W: A. Verger, C. Lubienski i G. Steiner‑Khamsi (red.), World Yearbook of Education 2016: The Global Education Industry. New York: Routledge.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.