Krótkie zebranie rzeczy potrzebnych z strony wolności (1587). Analiza intencji

Krzysztof Koehler

Abstrakt


Tekst jest poświęcony analizie kontekstowej i retorycznej anonimowej broszury Krótkie zebranie rzeczy potrzebnych z strony wolności wydanej w 1587 roku. Bada się w nim użycie zagadnienia „wolności” w politycznej debacie – jak rozumiemy – po śmierci Stefana Batorego. Autor rozważa cele dzieła, które rozumie jako promowanie postawy opozycyjnej, a przede wszystkim aktywności publicznej jako dobra samego w sobie, które służyć ma dobru wspólnemu. Broszura, zdaniem autora tekstu, odsłania niejako „kuchnię” szlacheckiego podejścia do rozumnej polityki: poprzez ukazanie galerii przykładów osobowych wywiedzionych z historii, poprzez przykładowy sposób debaty publicznej (mowy z „wojny kokoszej”), aż po rozważania o wymiarach wolności w Rzeczypospolitej (dobre i złe rozumienie „wolności”). Tekst jest też stonowaną polemiką metodologiczną z tradycyjną szkołą politologiczną (w znaczeniu historia idei); proponuje się w nim retoryczną analizę zastosowań idei w kontekstach historyczno- politycznych.

Słowa kluczowe


retoryczna krytyka tekstu; republikanizm; wolność; makiawelizm; obywatel; aktywność polityczna; aluzja

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Austin, J.L., 1993, Mówienie i poznawanie. Rozprawy i wykłady filozoficzne, przełożył, wstępem i przypisami opatrzył oraz skorowidz sporządził B. Chwedeńczuk, PWN, Warszawa.

Czubek, J., 1906, Pisma polityczne z okresu pierwszego bezkrólewia, Akademia Umiejętności, Kraków.

Dzięgielewski, J., 2011, O ustroju, decydentach i dysydentach. Studia i szkice z dziejów Pierwszej Rzeczypospolitej, Wydawnictwo i Poligrafia Kurii Prowincjalnej Zakonu Pijarów, Kraków.

Estreicher, K., Bibliografia Staropolska .

Hampton, T., 1990, Writing from History. Rhetoric of exemplarity, Cornell University Press, Ithaca and London.

Łukaszewicz, L., 1859, Rys dziejów piśmiennictwa polskiego, Poznań.

Perelman, Ch., 2004, Imperium retoryki. Retoryka i argumentacja, przekł. M. Chomicz, red. nauk. R. Kleszcz, PWN, Warszawa.

Pietrzyk-Reeves, D., 2012, Ład Rzeczypospolitej. Polska myśl polityczna XVI wieku a klasyczna tradycja republikańska, Wyd. Księgarnia Akademicka, Kraków.

Rymkiewicz, J.M., 2010, Samuel Zborowski, wyd. Sic!, Warszawa.

Skinner, Q., 2002, Vision of Politics, Vol. 1, Regarding Method, Cambridge University Press, Cambridge.

Starnawski, J., Wstęp do: Orzechowski, S., 1972, Wybór pism, BN I/210, Kraków – Wrocław.

Tarnowski, S., 1886, Pisarze polityczni XVI wieku, Kraków.

Tazbir, J., 2012, O niesłuchanym proroku, „Nowe Książki” 3.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.