Suwerenność podmiotu moralnego a suwerenność dobra

Marcin Mariusz Baran

Abstrakt


CEL NAUKOWY: Celem niniejszego artykułu jest zbadanie
przyczyn, dla których nowożytne pojęcie suwerennościlub autonomii podmiotu moralnego wydaje się nie do pogodzenia z koncepcją realnie istniejącego suwerennego
dobra.


PROBLEM I METODY BADAWCZE: Wynikającym z tego problemem badawczym jest ustalenie źródeł motywacji stojących za ograniczeniem współczesnej refleksji etycznej. Autor posługuje się w tym celu metodą interpretacyjną zainspirowaną przez Charlesa Taylora. Polega ona na wskazaniu motywacji moralnych stojących za konkretnymi poglądami w dziedzinie filozofii moralnej.


PROCES WYWODU: Na początku autor identyfikuje motywacje stojące za dwojakim ograniczeniem współczesnej refleksji etycznej. Po pierwsze, za zawężeniem jej głównie do rozważań dotyczących moralnej powinności. Po drugie, do uniemożliwienia etyce odniesienia do jakiegokolwiek obiektywnego źródła moralności istniejącego niezależnie od ludzkiego podmiotu moralnego – obiektywnego Dobra, wartości czy Boga. Idąc za inspiracją Taylora, który odwołuje się do Iris Murdoch, podane zostają najpierw dwie przyczyny pierwszego ograniczenia: afirmacja zwyczajnego życia oraz niezaangażowany rozum. Następnie jako przyczyna niemożności sensownego odniesienia rozważań etycznych do jakiegokolwiek obiektywnego dobra istniejącego realnie poza ludzkim podmiotem wskazano siłę oddziaływania „mitu oświecenia” i wynikającej z niego „metafizyki świata nowożytnego”.


WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przeprowadzona analiza doprowadza autora do stwierdzenia, że główną przyczyną niemożności pogodzenia pojęcia suwerenności podmiotu moralnego z koncepcją realnie istniejącego suwerennego
dobra jest „mit oświecenia” oraz „metafizyka świata nowożytnego”.


WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Konkluzją artykułu jest
stwierdzenie, iż zarówno „mit oświecenia”, jak i „metafizyka oświecenia” są w dużym stopniu przyjmowane bezkrytycznie jako założenia refleksji etycznej. Konieczna jest ich artykulacja i weryfikacja, do czego niniejszy artykuł jest skromnym przyczynkiem i wezwaniem.

 


Słowa kluczowe


suwerenność, autonomia, dobro, źródła moralności, moralna powinność

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


BIBLIOGRAFIA

Adams, R. M., 1999, Finite and Infinite Goods: A Framework for Ethics, Oxford University Press, New York.

Grotius, H., 2005, De iure belli ac pacis, red. P. C. Molhuysen, The Lawbook Exchange, Ltd., Clark, NJ.

Hare, J. E., 2001, God's Call, William B. Eerdmans Publishing Company, Grand Rapids, Michigan.

Hare, J. E., 2009, God and Morality: A Philosophical History, Wiley-Blackwell, The Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex.

Kant, I., 1993, Religia w obrębie samego rozumu, tłum. A. Bobko, Wydawnictwo „Znak”, Kraków.

Korsgaard, Ch., M., The Sources of Normativity, Cambridge University Press, Cambridge 1996.

Locke, J., 1992, Dwa traktaty o rządzie, przeł. Z. Rau, PWN, Warszawa.

Murdoch, I., 1993, Metaphysics as Guide to Morals, Penguin Books, London.

Murdoch, I., 2001, Sovereignty of Good, Routledge Classics, London and New York.

Taylor, Ch., 1989, Sources of the Self: The Making of the Modern Identity, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts.

Taylor, Ch., 1995, Overcoming Epistemology, in: Philosophical Arguments, Harvard University Press, Cambridge.

Taylor, Ch., 2007, A Secular Age, Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts.

Taylor, Ch., 2010, Nowoczesne imaginaria społeczne, przeł. A. Puchejda i K. Szymaniak, Wydawnictwo „Znak”, Kraków.

Taylor, Ch., 2011a, Iris Murdoch and Moral Philosophy, in: Dilemmas and Connections, Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, s. 3-23.

Taylor, Ch., 2011b, Die Blosse Vernunft (“Reason Alone”), in: Dilemmas and Connections, Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, s. 326-346.

Taylor, Ch., 2011c, Perils of Moralism, in: Dilemmas and Connections, Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, s. 347-366.

Wittgenstein, L., 1972, Dociekania filozoficzne, przeł. B. Wolniewicz, PWN, Warszawa.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.