Nacjonalizm. Krótkie studium kształtowania się ideologii

Jacek Jerzy Surzyn

Abstrakt


CEL NAUKOWY: Celem naukowym artykułu jest przedstawienie na tle historycznym podstawowych formalnych założeń ideologii nacjonalistycznej z uwzględnieniem jej charakteru terminologiczne­go (kształtowanie specyficznej narracji językowej), stawianie celów, wokół których skupia się aktywność członków wspólnoty narodowej, oraz stworzenie własnej aksjologii służącej do usprawiedliwienia wszelkich podejmowanych działań.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Głównym podjętym w tekście problemem jest ukazanie, w jakim stopniu ideologia na­cjonalistyczna została wytworzona jako konstrukt myślowy i służyć miała realizacji celów politycznych, spełniając przy tym ściśle okre­ślone i powszechne kryteria formalne. Metoda użyta do realizacji założonego celu to metoda opisowa, opierająca się na literaturze przedmiotu z odwołaniem do historycznych faktów. Przeprowa­dzone zostały także analizy językowe odwołujące się do źródłowego znaczenia terminów: naród, grupa etniczna, lud.

PROCES WYWODU: Realizacja celu badawczego tekstu polega na zestawieniu historycznych uwarunkowań i faktów, które przyczyniły się do narodzin ideologii nacjonalistycznej, z formalnymi schematami kształtującymi każdą ideologię nacjonalistyczną. Szczególna uwaga została zwrócona na aspekt moralny i konsekwencje, jakie niesie re­latywizacja etyczna.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Tekst skrótowo sygnalizuje przyczyny negatywnego ujmowania nacjonalizmu. Wskazuje także na niebezpieczeństwa tkwiące w tej ideologii, opierając się na historycznych przykładach związa­nych z nazizmem i komunizmem, które to doktryny wykorzystywały ideologię nacjonalistyczną.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Przede wszystkim w tek­ście zwrócona jest uwaga na niebezpieczeństwa wynikające z relatywizmu etycz­nego i wytwarzania przez każdą ideologię nacjonalistyczną własnego porządku wartości. Tekst sygnalizuje, że możliwość dokonywania masowych zbrodni i eksterminacji charakteryzująca największe totalitaryzmy XX wieku wynikała właśnie z przyjęcia usprawiedliwionej skutecznością działania i realizacji zało­żonego celu specyficznej aksjologii.


Słowa kluczowe


nacjonalizm; naród; ideologia; wspólnota; państwo

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Anderson, B. (1997). Wspólnoty wyobrażone: rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, przeł. S. Amsterdamski. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Baron, A. i Pietras, H. (red). (2007). Dokumenty soborów powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski. T. II. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Calhoun, C. (1997). Nationalism. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Dmowski, R. (2007). Myśli nowoczesnego Polaka. Warszawa: Ligatur.

Fichte, J.G. (1793). Beitrag zur Berichtigung der Urteile des Publikums über die französische Revolution. Erste Teil. Zur Beurteilung ihrer Rechtmäßigkeit. Danzig: Verlag Ferdinand Troschel.

Gellner, E. (2009). Narody i nacjonalizm, przeł. T. Hołówko. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Greenfeld, L. (1992). Nationalism. Five Roads to Modernity. London: Harvard University Press.

Huber, E.R. (1992). Dokumente zur deutschen Verfassungsgeschichte. Deutsche Verfassungsdokumente 1918 1933. Berlin: Kohlhammer.

Hobsbawm, E. (2010). Narody i nacjonalizm po 1780 roku. Program, mit, rzeczywistość, przeł. J. Maciejczyk i M. Starnawski. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Kedourie, E. (1960).Nationalism. London: Blackwell Publishers.

Locke, J. (1992). Dwa traktaty o rządzie, przeł. Z. Rau. Warszawa: PWN.

Locke, J. (1996). Two Treaters of Government. London: Cambridge University Press.

Smith, A.D. (2007). Nacjonalizm, przeł. E. Chomicka. Warszawa: Wydawnictwo Sic.

Żyliński, L. (2014). Od Prus do Europy. Szkice o tożsamości narodowej Niemców. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.