Liberałowie wobec sporów o konstytucję w latach 90. XX wieku w Polsce

Danuta Plecka

Abstrakt


CEL NAUKOWY: Celem naukowym poniższej analizy jest zaprezentowanie liberalnych stanowisk i poglądów prezentowanych podczas procesu tworzenia konstytucji z 1997 r.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy dotyczy przede wszystkim wskazania różnorodności stanowisk liberalnych względem poszczególnych kwestii ustrojowych. W analizach zastosowano metodę analizy systemowej oraz metodę porównawczą.

PROCES WYWODU: Prawa człowieka były centralną wartością w działalności demokratycznej opozycji w latach 70. i 80. XX w. w Polsce. Dlatego też konieczność ich poszerzenia i urzeczywistnienia oraz konstytucjonalizacji nie była po 1989 r. kwestionowana. Katalog praw człowieka, które miały się znaleźć w konstytucji, nie wywoływał większych sporów. Problem pojawiał się dopiero w momencie szczegółowej analizy kwestii związanych z prawami jednostki. Najwięcej emocji budziły zagadnienia dotyczące konieczności wprowadzenia, czy też pominięcia, wolności indywidualnej, a także prawnej ochrony obywatela przed państwem. Tym samym pojawiało się również pytanie, czy konstytucja ma chronić jednostkę jedynie przed państwem, czy również przed innymi obywatelami.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W konsekwencji przeprowadzonych analiz można stwierdzić, iż w liberalnym nurcie myśli politycznej w Polsce po 1989 r. oprócz ogólnej tendencji ustanowienia konstytucji o liberalnej strukturze występowały różnice dotyczące przede wszystkim stosunku do praw człowieka w sferze ekonomicznej.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Różnorodność stanowisk dotyczących zapisów konstytucji przyczyniła się do „rozmycia” liberalnego myślenia na jej temat. W konsekwencji można zauważyć osłabienie liberalnego nurtu w myśli politycznej w Polsce po 1989 r.


Słowa kluczowe


liberalizm; wolność; prawa człowieka; konstytucja

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Balcerowicz, L. (1997). Unia Wolności. Gazeta Wyborcza, 21 maja.

Bayles, M.D. (1974). Criminal Paternalism. W: J. Pennock i J. Chapman (red.), The Limits of Law. New York: Open Press, 36-47.

Chruściak, R. (1997). Projekty konstytucji 1993-1997. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.

Chruściak, R. i Osiatyński, W. (2001). Tworzenie konstytucji w Polsce w latach 1989-1997. Warszawa: Wydawnictwo UW.

Graczyk, R. (1995). Tyle dla siebie, ile dla innych. Gazeta Wyborcza, 27 września.

Graczyk, R. (1996). Konstytucja w imię Boga? Gazeta Wyborcza, 9 grudnia.

Hryniewicz, W. (1993). Kościół, który nie traci nadziei. Rozważania o winie i wiarygodności Kościoła. Znak, 8.

Karnowska, D. (2005). W kierunku liberalizmu? Recepcja idei liberalnych w Polsce w warunkach transformacji systemowej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Król, M. (1994). Po co chłopcu zegarek? Res Publica Nowa, 12.

Lewandowski, J. (1998). Zanim wybuchnie bomba socjalna. Gazeta Wyborcza, 28 sierpnia.

Lewandowski, J. (2002). Niech kwitną imperia. Gazeta Wyborcza, 12-13 stycznia.

Morawski, L. (1998). Prawa jednostki a dobro wspólne (Liberalizm versus komunitaryzm). Państwo i Prawo, z. 11, 26-42.

Osiatyński, W. (1993). Granice praw i wolności. Gazeta Wyborcza, 10-31 stycznia.

Osiatyński, W. (1997). Konstytucja na włosku. Gazeta Wyborcza, 9 stycznia.

Piechowiak, M. (1999). Filozofia praw człowieka. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Sadurski, W. (1992). Racje liberała. Warszawa: Wydawnictwo UW.

Sadurski, W. (1995). Bezstronność czy neutralność. Rzeczpospolita, 14 czerwca.

Sadurski, W. (1996). Konstytucja Muminków. Rzeczpospolita, 10 czerwca.

Siedlecka, E. (1997). Z rozsądku. Gazeta Wyborcza, 10 kwietnia.

Stachowski, W. i Wójtowicz, R. (1993). Antynomie transformacji w Polsce: chrześcijaństwo-mniejszości-liberalizm. Warszawa: Wydawnictwo UW.

Szacki, J. (1997). Liberalizm nie jedno ma imię. Gazeta Wyborcza, 8-9 lutego.

Szacki, J. (2001). Kłopotliwy dar wolności. Rzeczpospolita, 4 grudnia.

Szahaj, A. (2000). Jednostka czy wspólnota. Spór liberałów z komunitarystami a „sprawa polska”. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

Tugendhat, E. (1993). Liberalizm, wolność i zagadnienie ekonomicznych praw człowieka. Kraków: Wydawnictwo UJ.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.